Spacer

De Eerste Wereldoorlog in Nederland

woensdag 28 november 2018

Loopgraven vol dood en verderf, verwoeste dorpen en steden, miljoenen ontheemde burgers. Vier jaar lang maakt de Eerste Wereldoorlog wereldwijd slachtoffers. Nederland blijft buiten de strijd. Maar het neutrale Nederland worstelt met vluchtelingen, persvrijheid, mobilisatie, schaarste en neutraliteit zelf. In de Airport Library is een tentoonstelling te zien met afbeeldingen van spotprenten die tussen 1914-1918 verschenen in de Nederlandse pers. 

Pers en propaganda

In de Nederlandse huiskamers wordt het verloop van de oorlog nauwgezet gevolgd. Kranten schenken volop aandacht aan de ontwikkelingen en gevolgen van de Grote Oorlog. De Nederlandse regering maant echter tot terughoudendheid in de verslaggeving. Te veel positieve of negatieve aandacht voor één van de strijdende partijen kan gevaarlijk zijn voor de toch al wankelende neutraliteit. Niet iedereen houdt zich aan de gevraagde voorzichtigheid. Bovendien hebben sommige kranten en hun journalisten voorkeuren of laten ze zich omkopen. 

Oorlogshandelingen of - misdaden zijn ook van invloed op het bekennen van kleur. Louis Raemaekers, politiek illustrator van de anti-Duitse De Telegraaf, laat in zijn tekeningen geen misverstand over zijn ideeën bestaan. Regelmatig moet de Duitse keizer het ontgelden, en de krant omschrijft de Centralen als 'een troep gewetenloze schurken, die de oorlog hebben veroorzaakt'. In december 1915 volgt de arrestatie van de hoofredacteur, die na zeventien dagen weer wordt vrijgelaten.

Tentoonstelling in de Airport Library

Op 11 november 2018 is het 100 jaar geleden dat er vrede werd gesloten na de Eerste Wereldoorlog. In de vitrines van de Airport Library zijn daarom een aantal afbeeldingen van spotprenten te zien die tussen 1914 en 1918 verschenen in de Nederlandse pers. De originele spotprenten komen uit de collectie van Museum Huis Doorn. Huis Doorn is een Plaats van Herinnering van de Eerste Wereldoorlog in Nederland. Huis Doorn dankt zijn bekendheid vooral aan de Duitse ex-keizer Wilhelm II. Wilhelm vlucht na de Duitse nederlaag naar het neutrale Nederland en koopt Huis Doorn in 1919. De ex-keizer bewoont dit landgoed op de Utrechtse Heuvelrug van 1920 tot zijn overlijden in 1941.

De tentoonstelling is samengesteld in samenwerking met Museum Huis Doorn en EersteWereldoorlog.nu.